Κριτήριο Αξιολόγησης Νέων Ελληνικών Γ’ Λυκείου

(με την αξιοποίηση κειμένων από τους Φακέλους Υλικού της Νεοελληνικής Γλώσσας και της Λογοτεχνίας)

ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ

ΘΕΜΑ Α. (μονάδες 10)

Με ένα σύντομο (60 έως 80 λέξεις) σημείωμά σας αναδιηγηθείτε την ιστορία της «Σύσκεψης» του Μάριου Χάκκα.

Αξιοποιήστε την αφηγηματική δομή του κειμένου (βλ. γλωσσάρι). Στην εισαγωγική πρόταση τοποθετήστε πληροφορίες για την ταυτότητα του κειμένου και το θέμα (βλ. γλωσσάρι).

ΘΕΜΑ Β1. (μονάδες 15)

Ποιο είναι το νόημα που δίνει στην έννοια της «ουμανιστικής παγκοσμιοποίησης» ο F. Savater; Να απαντήσετε (παράγραφος 80 έως 100 λέξεων), παραπέμποντας και σε συγκεκριμένα χωρία του κειμένου.

Αξιοποιήστε τις γνώσεις σας για την οργάνωση κειμένων με ορισμό και σύγκριση-αντίθεση (βλ. γλωσσάρι).

ΘΕΜΑ Β2. (μονάδες 15)

[α] Όπως αναφέρεται στο εισαγωγικό σημείωμα, το κείμενο του F. Savater είναι μία «ανοιχτή επιστολή» προς την υπουργό Παιδείας της Ισπανίας. Ποιοι είναι οι κειμενικοί δείκτες που τεκμηριώνουν την κατάταξη αυτή; Για ποιον λόγο, κατά τη γνώμη σας, ο συγγραφέας επέλεξε τον συγκεκριμένο κειμενικό τύπο; (μονάδες 7)

Για την επιστολή βλ. γλωσσάρι. Στην απάντησή σας αξιοποιήστε τις γνώσεις σας για την περίσταση επικοινωνίας (βλ. γλωσσάρι).


[β] Να δικαιολογήσετε τη χρήση των αποσιωπητικών (μονάδες 4) και των παρενθέσεων (μονάδες 4) στη «Σύσκεψη» του Μάριου Χάκκα.


ΘΕΜΑ Β3. (μονάδες 15)

Η αφήγηση της «Σύσκεψης» διασπάται σε δύο διαφορετικές αφηγήσεις. Ποιες είναι αυτές; Ποια σκοπιμότητα υπηρετεί η διάσπαση της αφήγησης;

Για τα αφηγηματικά επίπεδα βλ. γλωσσάρι. Για την αλληγορία βλ. γλωσσάρι.

ΘΕΜΑ Γ. (μονάδες 15)

Στο ερώτημα «Γιατί να αισθάνεται αιχμάλωτος για μήνες, για χρόνια, μιας πόρτας και μάλιστα ορθάνοιχτης;» ο αφηγητής απαντά «Δεν μπορούσε να φύγει, δεν έπρεπε να φύγει». Πώς εξηγείτε εσείς τη στάση του ήρωα της «Σύσκεψης»; Να την κρίνετε, αξιοποιώντας τις προσωπικές σας εμπειρίες. (150 έως 200 λέξεις)

Διακρίνετε τα δεδομένα από τα ζητούμενα. Στην απόδοση της ερμηνείας σας αξιοποιήστε τις γνώσεις σας για την επιστημική τροπικότητα (βλ. γλωσσάρι). Για το ερμηνευτικό σχόλιο βλ. γλωσσάρι.

ΘΕΜΑ Δ. (μονάδες 40)

Ο F. Savater γράφει στο κείμενό του: «Τα παιδιά θα έπρεπε να εξοικειώνονται το νωρίτερα δυνατόν με ανταμοιβές σε αυτό τον διαφορετικό τύπο χρυσού, τον πνευματικό, τον πολιτισμένο […], τον συναισθηματικό ή τον αισθητικό. Και αισθησιακό επίσης». Σε ένα κείμενο (350 έως 400 λέξεις) να καταθέσετε συγκεκριμένες προτάσεις για την υλοποίηση των θέσεων αυτών στο ελληνικό σχολείο. Επιλέξτε ελεύθερα την επικοινωνιακή περίσταση του κειμένου σας (κειμενικό είδος / τύπος, πομπός, δέκτης, σκοπός).

Διακρίνετε τα δεδομένα από τα ζητούμενα. Για την περίσταση επικοινωνίας, τα κειμενικά είδη και τους τύπους βλ. γλωσσάρι.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2019

Επαναληπτικό Διαγώνισμα Θεωρίας

ΘΕΜΑ 1: Η Παράγραφος

Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη και τους τρόπους ανάπτυξης της παραγράφου που ακολουθεί.

Το τι είναι «τέχνη» απασχόλησε για αιώνες την ανθρώπινη διανόηση. Ένας από τους περισσότερο «καθιερωμένους» ορισμούς θεωρεί την τέχνη ως το σύνολο της ανθρώπινης δημιουργίας με βάση την πνευματική κατανόηση, επεξεργασία και ανάπλαση, κοινών εμπειριών της καθημερινής ζωής σε σχέση με το κοινωνικό, πολιτισμικό, ιστορικό και γεωγραφικό πλαίσιο από το οποίο διέπονται. Σε αντίθεση με τα έργα της φύσης, το καλλιτεχνικό προϊόν είναι τεχνητό, καθώς συνδέεται με δημιουργίες ανεξάρτητες από τη ροπή του φυσικού κόσμου. Η τέχνη, επομένως, με την ευρύτερη έννοια, είναι η έκφραση της ανθρώπινης δημιουργικότητας και φαντασίας.

Τα δομικά μέρη της παραγράφου είναι: (1) Θεματική πρόταση: «Το τι είναι “τέχνη” απασχόλησε για αιώνες την ανθρώπινη διανόηση». (2) Λεπτομέρειες: «Ένας από τους περισσότερο … του φυσικού κόσμου». (3) Κατακλείδα: «Η τέχνη, επομένως, … και φαντασίας». Οι τρόποι ανάπτυξης της παραγράφου είναι: (1) Ορισμός («Ένας από τους περισσότερο … από το οποίο διέπονται»): οριστέα έννοια = «τέχνη», έννοια γένους = «σύνολο ανθρώπινης δημιουργίας», ειδοποιός διαφορά = «με βάση την πνευματική κατανόηση … διέπονται». (2) Σύγκριση – αντίθεση («Σε αντίθεση … φυσικού κόσμου»): αντιτίθεται το καλλιτεχνικό προϊόν με τα δημιουργήματα της φύσης.

ΘΕΜΑ 2: Συνοχή & Συνεκτικότητα

Στην παράγραφο που ακολουθεί να εντοπίσετε τους τρόπους επίτευξης της συνοχής των σύνθετων προτάσεων (περιόδων).

Κατανάλωση είναι η χρήση αγαθών ή υπηρεσιών για την ικανοποίηση των αναγκών μας. Δεν αφορά μόνο τη λήψη τροφής ή τη θέρμανση, αλλά και το ντύσιμό μας, την κίνηση των μηχανών, την κόμμωσή μας, την επίσκεψη στον γιατρό, την παρακολούθηση μιας κινηματογραφικής ταινίας ή ενός προγράμματος στην τηλεόραση, τελικά το οποιοδήποτε πράγμα απαιτεί εργασία από άλλους ή χρησιμοποιεί, έστω και ανεπαίσθητα, τα συσσωρευμένα «καπιταλιστικά αγαθά». Ωστόσο, το προϊόν του οποίου η κατανάλωση φτάνει σε ποσοστό 100% είναι ο χρόνος. Ο καθένας μας δηλαδή, από τότε που γεννιέται ως να πεθάνει, είναι ένας «καταναλωτής χρόνου». Και επειδή αυτή είναι η αλήθεια, ο καθένας μας, είτε συνειδητά είτε υποσυνείδητα, ενδιαφέρεται για το τι αγοράζει και τι χρησιμοποιεί και ακόμη για τον τρόπο που αυτό του προσφέρεται.

Η συνοχή των περιόδων της παραγράφου επιτυγχάνεται με τους εξής τρόπους: (1-2) Έλλειψη της λέξης «κατανάλωση», για να συνεχιστεί η διευκρίνισή της. (2-3) Διαρθρωτική λέξη «ωστόσο», που δηλώνει αντίθεση. (3-4) Διαρθρωτική λέξη «δηλαδή», που δηλώνει επεξήγηση. (4-5) Δεικτική αντωνυμία «αυτή», που αναφέρεται στην προηγούμενη άποψη.

ΘΕΜΑ 3: Οι συντάξεις

Στις προτάσεις που ακολουθούν να εντοπίσετε το είδος της σύνταξη (ενεργητική – παθητική), να την τρέψετε στο αντίθετο και να εξηγήσετε τη μεταβολή του νοήματος και του ύφους που επιτυγχάνεται μετά την εναλλαγή των συντάξεων.

  1. Ο ελληνικός λαός απαιτεί την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα.
  2. Ο τάφος του Μ. Αλεξάνδρου αναζητείται ακόμη από τους αρχαιολόγους.

(1) Η σύνταξη της πρότασης είναι ενεργητική και τρέπεται σε παθητική ως εξής: «Απαιτείται από τον ελληνικό λαό η επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα». Μετά την εναλλαγή των συντάξεων η έμφαση δίνεται πλέον στο αποτέλεσμα της ενέργειας (το γεγονός ότι απαιτείται η επιστροφή των γλυπτών) και όχι στο πρόσωπο που ενεργεί (ελληνικός λαός). Ταυτόχρονα, το ύφος γίνεται περισσότερο απρόσωπο και λόγιο.

(2) Η σύνταξη της πρότασης είναι παθητική και τρέπεται σε ενεργητική ως εξής: «Οι αρχαιολόγοι αναζητούν ακόμη τον τάφο του Μ. Αλεξάνδρου». Μετά την εναλλαγή των συντάξεων η έμφαση δίνεται πλέον στο πρόσωπο που ενεργεί (αρχαιολόγοι) και όχι στο απατέλεσμα της ενέργειας (αναζήτηση του τάφου), ενώ το ύφος γίνεται περισσότερο προσωπικό και οικείο.

ΘΕΜΑ 4: Τα ρηματικά πρόσωπα

Στην παράγραφο που ακολουθεί να δικαιολογήσετε τη χρήση των ρηματικών προσώπων που επιλέγονται από τον συγγραφέα.

Τι είναι η φιλία; «Εύνοια», φυσικά, όπως λέγει ο Αριστοτέλης· να έχεις, δηλαδή, καλές διαθέσεις απέναντι σ’ έναν άνθρωπο, να αισθάνεσαι στοργή γι’ αυτόν, να επιζητείς την συντροφιά του και να θέλεις την ευτυχία του· να είσαι εύνους προς κάποιον και αυτός εύνους προς εσένα· να υπάρχει ανταπόκριση, αμοιβαιότητα στα αισθήματά σας, να τον αγαπάς και να τον τιμάς κι εκείνος, επίσης, να σε αγαπά και να σε τιμά. Γι’ αυτό, όσο τρυφερές κι αν είναι οι σχέσεις μας με τα άψυχα, δεν λέγονται φιλία. Όταν αγαπούμε ένα άψυχο πράγμα, αυτό που αισθανόμαστε δεν είναι φιλία.

Στην παράγραφο χρησιμοποιούνται τα εξής ρηματικά πρόσωπα: (1) α’ πληθυντικό (π.χ. «αγαπούμε», «αισθανόμαστε»): ο συγγραφέας θεωρεί γενικά αποδεκτή την άποψη που καταθέτει, συμπεριλαμβάνοντας τον εαυτό του σε όσους συμφωνούν με αυτή. Το ύφος γίνεται περισσότερο προσωπικό και οικείο. (2) β’ ενικό (π.χ. «να έχεις», «να αισθάνεσαι»): ο συγγραφέας απευθύνεται άμεσα στον αναγνώστη, περιγράφοντας τη σχέση του με τον φίλο του και δίνοντας περισσότερο προσωπικό ύφος στον λόγο. (3) γ’ πρόσωπο (π.χ. «δεν λέγονται»): απρόσωπη και αντικειμενική αναφορά στην αντίληψη περί φιλίας.

ΘΕΜΑ 5: Σημεία Στίξης

Στο απόσπασμα που ακολουθεί να αιτιολογήσετε τη χρήση της διπλής τελείας, των εισαγωγικών και του ερωτηματικού.

Για την αντιμετώπιση του φαινομένου της νεανικής παραβατικότητας στο περιοδικό Time χαρακτηριστικά αναφέρεται: «Πρέπει να αναρωτηθούμε τι θα κάνουμε εμείς η ενήλικη κοινότητα; Ναι, η βιομηχανία της ψυχαγωγίας πρέπει να σταματήσει “να πουλάει βία” στα παιδιά».

Η διπλή τελεία χρησιμοποιείται, ώστε να εισαχθεί ευθύς λόγος. Τα εισαγωγικά χρησιμοποιούνται για να αποδοθεί ευθύς λόγος («Πρέπει να αναρωτηθούμε … στα παιδιά») και για να δηλωθεί μία μεταφορά («να πουλάει βία»). Τέλος, το ερωτηματικό χρησιμοποιείται για να δημιουργηθεί ένα ρητορικό ερώτημα, με το οποίο εισάγεται ο αναγνώστης στον προβληματισμό σχετικά με την ευθύνη των ενηλίκων για τον περιορισμό της νεανικής παραβατικότητας και να αποδοθεί παραστατικότητα στο ύφος.

ΘΕΜΑ 6: Αναφορική & Ποιητική Γλώσσα

Στην παράγραφο που ακολουθεί να εντοπίσετε τρεις μεταφορικές φράσεις.

Τη ζωή στη Γη ο άνθρωπος ελάχιστα τη σέβεται, η ζωή όμως σε άλλους κόσμους διεγείρει το ενδιαφέρον και τη φαντασία του. Είναι άραγε περιέργεια, κατακτητική διάθεση ή απλώς ένα διανοητικό παιχνίδι; Ίσως όλα μαζί, ταυτόχρονα όμως κι ένα βαθύ αίσθημα μοναξιάς. Άλλωστε τη ζωή του εδώ ο άνθρωπος την έχει καταστήσει πιεστική και ανούσια. Περιμένει λοιπόν ένα χέρι βοηθείας και παρηγοριάς από τους πλανήτες και τα μακρινά άστρα. Ακόμη όμως και αν δεχθούμε με αισιοδοξία ότι η ζωή δεν ανθίζει μόνον στη Γη, αλλά ότι αφθονεί στο Σύμπαν, ένας άλλος καθοριστικός παράγοντας ορθώνεται. Είναι ανάγκη να συνειδητοποιηθεί -όσο και αν αντιτίθεται στις ενδόμυχες επιθυμίες μας- ότι με τη ζωή αυτή η επικοινωνία εμφανίζεται, για το ορατό τουλάχιστον μέλλον, ανέφικτη.

Τρεις μεταφορικές φράσεις στην παράγραφο είναι: «Περιμένει λοιπόν ένα χέρι βοήθειας και παρηγοριάς από τους πλανήτες», «η ζωή δεν ανθίζει μόνο στη Γη», «το ορατό τουλάχιστον μέλλον».

7ο ΘΕΜΑ: Τρόποι & Μέσα Πειθούς

Στο απόσπασμα που ακολουθεί να εντοπίσετε τον ισχυρισμό για τον οποίο προσπαθεί να πείσει ο συγγραφέας; Με ποιον τρόπο επιχειρεί να επιτύχει τον στόχο του; Για ποιον λόγο, κατά τη γνώμη σας, τον επέλεξε ο συγγραφέας; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας, λαμβάνοντας υπόψη το είδος και τον σκοπό του κειμένου.

Οι τέχνες διδάσκουν επίσης την έννοια της κοινότητας. Όταν, λ. χ., οι άνθρωποι ανεβάζουν ένα θεατρικό έργο ή κάνουν μια χορογραφία, μαθαίνουν να συνεργάζονται και να διαχειρίζονται την επιθυμία για άσκηση εξουσίας. Η μορφή της κοινωνίας, η κοινότητα, που προκύπτει από τις τέχνες δεν είναι ιεραρχική. Αντίθετα, αποτελεί ένα πρότυπο αμοιβαίας κατανόησης και αλληλεπίδρασης.

Ο ισχυρισμός για το οποίο προσπαθεί να πείσει ο συγγραφέας είναι πως «Οι τέχνες διδάσκουν επίσης την έννοια της κοινότητας». Ο τρόπος με τον οποίο προσπαθεί να επιτύχει τον στόχο του είναι η επίκληση στη λογική με ένα τεκμήριο («Όταν, λ.χ., οι άνθρωποι … την επιθυμία για άσκηση εξουσίας») και ένα επιχείρημα («Η μορφή της κοινωνίας … και αλληλεπίδρασης»).

8ο ΘΕΜΑ: Επιστημονικός Λόγος

Στο κείμενο που ακολουθεί να εντοπίσετε τρία χαρακτηριστικά του επιστημονικού λόγου.

Η αναπαραγωγική κλωνοποίηση προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια υπό την έννοια ότι καθορίζει σε σημαντικό βαθμό τη διαμόρφωση της προσωπικότητας ενός ατόμου. Η διαδικασία αυτή είναι αποτέλεσμα μιας πολύπλοκης διαδικασίας αλληλεπιδράσεων μεταξύ γονιδίων και περιβάλλοντος. Η συμβολή, πάντως του γενετικού υλικού θεωρείται καθοριστική για τη διαμόρφωση της ανθρώπινης προσωπικότητας. Όπως παρατηρεί η Κριάρη-Κατράνη «η μοναδικότητα και το τυχαίο, στοιχεία συμφυή προς την έννοια της ανθρώπινης ζωής, υφίστανται επεμβάσεις, με στόχο την αναίρεσή τους». Μέσω της κλωνοποίησης, το άτομο μετατρέπεται σε «κατά παραγγελία είδος». Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη άποψη, η κλωνοποίηση υποτιμά τη γενετική χαρακτηριστικότητα του κάθε ατόμου και στερεί από το παιδί την έννοια του μυστηρίου ή το δικαίωμα της άγνοιας σε ένα ανοικτό μέλλον. Επίσης, στερεί το δικαίωμα του νεογέννητου να είναι μια πλήρης έκπληξη για τους γονείς του.

Τρία χαρακτηριστικά του επιστημονικού λόγου στο κείμενο είναι: (1) Χρήση ειδικού λεξιλογίου (π.χ. «αναπαραγωγική κλωνοποίηση»). (2) Επίκληση στην αυθεντία (π.χ. «Όπως παρατηρεί η Κριάρη-Κατράνη … την αναίρεσή τους”»). (3) Γλωσσική ουδετερότητα (βλ. χρήση γ’ ρηματικού προσώπου»).

Οικουμενικότητα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Κριτήριο Αξιολόγησης (Παλιό Σύστημα)

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ

ΘΕΜΑ Α. (μονάδες 25)

Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100 έως 120 λέξεις.

ΘΕΜΑ Β1. (μονάδες 10)

Να επιβεβαιώσετε ή να απορρίψετε (σύμφωνα με το κείμενο) το περιεχόμενο των προτάσεων που ακολουθούν, σημειώνοντας πλάι στον αριθμό καθεμιάς τη λέξη «Σωστό» ή «Λάθος» αντίστοιχα.

  1. Ο συγγραφέας θεωρεί πως η οικουμενικότητα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αντιφάσκει στον σεβασμό της πολιτισμικής ποικιλότητας.
  2. Τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν προϊόν σκέψης και πολιτικής δράσης του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
  3. Ο σεβασμός του ανθρώπου αποτελούσε ανέκαθεν προτεραιότητα στον ευρωπαϊκό πολιτισμό.
  4. Η οικουμενικότητα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπομομεύεται από τους ίδιους τους εμπνευστές της.
  5. Η αμφισβήτηση της οικουμενικότητας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ξεκίνησε μετά την παγκοσμιοποίηση.

ΘΕΜΑ Β2. (μονάδες 5)

Να αξιολογήσετε το επιχείρημα της ε’ παραγράφου («Την οικουμενικότητα επιβεβαιώνει … των δικαιωμάτων του ανθρώπου») του κειμένου, λαμβάνοντας υπόψη το είδος του (παραγωγικό – επαγωγικό).

ΘΕΜΑ Β3. (μονάδες 10)

[α] Να ξαναγράψετε τις προτάσεις που ακολουθούν, αντικαθιστώντας καθεμιά από τις έντονα γραμμένες λέξεις με μία συνώνυμή της και κάνοντας όλες τις αναγκαίες μετατροπές.

  1. Η οικουμενικότητα αποτελεί θεμελιακό στοιχείο της έννοιας των δικαιωμάτων του ανθρώπου.
  2. Η οικουμενικότητα των δικαιωμάτων του ανθρώπου μοιάζει να υποσκάπτεται από την αναμφισβήτητη ευρωπαϊκή καταγωγή τους.
  3. Mπορεί κανείς να οικοδομήσει συστήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων με επουσιώδεις κατά βάση διαφορές.
  4. Η οικουμενικότητα αφορά το κεντρικό περιεχόμενο, την ουσία των δικαιωμάτων, όχι τις επί μέρους εκφάνσεις.
  5. Η συνείδηση αυτής της ιστορικής σχετικότητας πρέπει να μας κάνει πιο ταπεινόφρονες.

[β] «θεμελιακό» (§1), «μείζονες» (§2), «ευρύτερη» (§3), «συχνά» (§4), «σχετικότητας» (§5): Να αντικαταστήσετε καθεμιά από τις λέξεις αυτές με μία αντώνυμή της.

ΘΕΜΑ Β4. (μονάδες 10)

[α] Να προσδιορίσετε τη χρήση των εισαγωγικών, της διπλής τελείας και της παρένθεσης στην α’ παράγραφο («Η πρώτη λέξη … το δηλώνει») του κειμένου. (μονάδες 5)

[β] Στο κείμενο κυριαρχεί ο μακροπερίοδος και υποτακτικός λόγος. Να τεκμηριώσετε την παρατήρηση αυτή με ένα παράδειγμα (μονάδες 2) και να δικαιολογήσετε την επιλογή αυτή του συντάκτη του, λαμβάνοντας υπόψη το είδος και τον σκοπό του κειμένου. (μονάδες 3)

ΘΕΜΑ Γ. (μονάδες 40)

Σε επιφυλλίδα (500 έως 600 λέξεις), που δημοσιεύετε στην ηλεκτρονική εφημερίδα του σχολείου σας με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (10η Δεκεμβρίου): (α) παρουσιάζετε τεκμηριωμένα την ανάγκη προστασίας της παγκόσμιας πολιτιστικής ποικιλότητας και (β) προτείνετε τρόπους με τους οποίους ο στόχος αυτός θα μπορούσε να επιτευχθεί.

Ίντερνετ & Δημοκρατία

Κριτήριο Αξιολόγησης Γ’ Λυκείου (Παλιό Σύστημα)

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ

ΘΕΜΑ Α. (μονάδες 25)

Με ένα σύντομο σημείωμα (100 έως 120 λέξεις) και χωρίς δικά σας σχόλια να ενημερώσετε τους συμμαθητές σας για το περιεχόμενο του κειμένου.

ΘΕΜΑ Β1. (μονάδες 10)

Να χαρακτηρίσετε ως αληθείς ή ψευδείς τις προτάσεις που ακολουθούν, σημειώνοντας δίπλα στον αριθμό καθεμιάς τις λέξεις «Σωστό» ή «Λάθος» αντίστοιχα. Να δικαιολογήσετε σύντομα (2 έως 3 γραμμές) την απάντησή σας σε όσες προτάσεις κρίνατε λανθασμένες, κάνοντας και παραπομπές στο κείμενο.

  1. Η συγγραφέας του κειμένου παρουσιάζει χωρίς να σχολιάζει τις απόψεις των «τεχνο-οπτιμιστών» και των «τεχνο-πεσιμιστών».
  2. Το ερώτημα του τίτλου λαμβάνει μία σαφή απάντηση στο κείμενο.
  3. Κάθε νεωτερισμός προκαλεί αντικρουόμενες αντιδράσεις στα μέλη μιας κοινωνίας.
  4. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να αμβλύνουν το ψηφιακό χάσμα.
  5. Το διαδίκτυο απελευθέρωσε την πληροφορία από τον έλεγχο της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας.

ΘΕΜΑ Β2. (μονάδες 10)

Να εντοπίσετε και να καταγράψετε τρεις διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους επιτυγχάνεται η ουδετερότητα της συντάκτριας απέναντι στις απόψεις που καταγράφονται στο κείμενό της. (μονάδες 6) Για ποιον λόγο, κατά τη γνώμη σας, επιδίωξε αυτή την ουδετερότητα; Να απαντήσετε, λαμβάνοντας υπόψη το είδος και τον σκοπό του κειμένου. (μονάδες 4)

ΘΕΜΑ Β3. (μονάδες 10)

[α] «καλά κρατούν», «ευαγγελίζονταν», «καταλύτης», «ελίτ», «φαρέτρα»: Να εξηγήσετε σύντομα τη σημασία των λέξεων / φράσεων του κειμένου. (μονάδες 5)

[β] «Πλήθος ερευνών αναφέρονται στον ρόλο … το ψηφιακό χάσμα ( digital divide)»: Στην πρόταση αυτή να τρέψετε τον ρηματικό λόγο σε ονοματικό. Για ποιον λόγο, κατά τη γνώμη σας η συντάκτρια επέλεξε τον ρηματικό;(μονάδες 5)

ΘΕΜΑ Β4. (μονάδες 5)

Να εντοπίσετε στο κείμενο τρεις διαφορετικές χρήσεις των εισαγωγικών και δύο των παρενθέσεων.

ΘΕΜΑ Γ. (μονάδες 40)

Να γράψετε ένα δημοσιογραφικό δοκίμιο (400 έως 500 λέξεις), που θα δημοσιευτεί στο προσωπικό σας ιστολόγιο, με τίτλο «Ο δημόσιος διάλογος στην εποχή του διαδικτύου».

Νεανική Αμφισβήτηση

Δίκτυο Κειμένων

Ενδεικτικές Δραστηριότητες

Α1. Πρωτοβάθμια κατανόηση

  1. Σε ποιον τύπο ανήκει το «Κείμενο 2»; Ποια στοιχεία του επιβεβαιώνουν την κατάταξή σας;
  2. Να καταγράψετε χωρίς δικά σας σχόλια σε μία παράγραφο (80 λέξεις με ανεκτή απόκλιση +/- 10%), που να αναπτύσσεται με τη μέθοδο της «σύγκρισης – αντίθεσης», τους λόγους για τους οποίους, σύμφωνα με τα δύο κείμενα, οι νέοι οδηγούνται στην αμφισβήτηση.
  3. Ένα από τα χαρακτηριστικά του δοκιμιακού λόγου είναι η επιδίωξη της προφορικότητας. Δικαιώνεται η παρατήρηση αυτή στο «Κείμενο 1»;

Α2. Ερμηνεία

  1. Ποιος είναι ο κυρίαρχος τρόπος με τον οποίο αναπτύσσεται η πρώτη απάντηση στο «Κείμενο 2»;
  2. Σε τι αναφέρεται η λέξη «γλώσσα», που χρησιμοποιείται στις δύο πρώτες γραμμές του «Κειμένου 1»;

Α3. Κριτικός στοχασμός

  1. Να συγκρίνετε τις παρατηρήσεις που γίνονται στα δύο κείμενα σχετικά με τον «ηθικό πανικό» που αφορά τη συμπεριφορά των νέων.
  2. Ποια είναι η γνώμη σας για την άποψη του Κώστα Κατσάπη στο τέλος του «Κειμένου 2» («Ήδη από τις αρχές … πιο συτσηματικά»);

Β. Παραγωγή Λόγου

  1. Γράψτε ένα κείμενο (300 λέξεις με ανεκτή απόκλιση +/- 10%), με το οποίο να τοποθετηθείτε σε δύο ερωτήματα: α. Υπάρχουν παράγοντες που προκαλούν «δυσφορία» στη δική σας γενιά; β. Πιστεύετε πως η σημερινή γενιά των ενηλίκων αισθάνεται τον ίδιο «ηθικό πανικό», που περιγράφεται στα «Κείμενα 1 & 2»; Επιλέξτε ελεύθερα τον τύπο του κειμένου σας, λαμβάνοντας υπόψη πως απευθύνετε στη γενιά των ενηλίκων.

Νέα Παιδεία, 03-02-2019

Πασσάς, Γ.Ι. (2019). Εφαρμόζοντας τις βασικές αρχές ενός ανοιχτού προγράμματος σπουδών στη Νεοελληνική Γλώσσα. Εισήγηση στην Ημερίδα των Εκπαιδευτηρίων «Νέα Παιδεία» με θέμα «Ανασχεδιάζοντας τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων: Ο εκπαιδευτικός ως δημιουργός στα Προγράμματα Σπουδών».

Δείτε την παρουσίαση της εισήγησης ΕΔΩ.